माणगाव :- (नरेश पाटील): १ जून रोजी काही कुटुंबांमध्ये पार पडलेला वाढदिवस साजरा हा केवळ आनंदाचा नव्हे तर जुन्या काळातील एका विस्मरणात गेलेल्या परंपरेचे स्मरण करणारा प्रसंग ठरला... जुन्या काळात जन्मदाखले नसलेल्या लोकांचे वाढदिवस शालेय वर्षाच्या पहिल्या दिवशी म्हणजे १ जून रोजी साजरे केले जात असत—हीच परंपरा पुन्हा जिवंत झाली...
तेव्हा अधिकृत जन्मनोंद ठेवण्याची पद्धत अस्तित्वात नव्हती... त्यामुळे अनेकांच्या जन्मतिथी नोंद झालेल्याच नव्हत्या... अशावेळी कुटुंबांनी एक सुलभ आणि प्रेमळ मार्ग स्वीकारला—शाळेच्या पहिल्या दिवशी वाढदिवस साजरा करणे...
एका स्थानिक हॉटेलमध्ये अनेक कुटुंबे एकत्र जमली होती... त्यावेळी एका महिलेने भावनिक आठवण सांगितली; “आम्ही पाच भावंडं – तीन बहिणी आणि दोन भाऊ. आमच्या वडिलांनी प्रत्येकाच्या उंचीप्रमाणे आणि वाढीच्या टप्प्यानुसार वाढदिवस ठरवून एका चिठ्ठीत लिहिले होते... आजही आम्ही त्याचप्रमाणे आमचे वाढदिवस साजरे करतो...”
हे ऐकून उपस्थित सर्व नातेवाईक भारावून गेले... वडिलांनी निर्माण केलेली ही परंपरा आता पुढच्या पिढ्यांमध्येही टिकून आहे...
साजऱ्या झालेल्या कार्यक्रमात पिढीतील बदल देखील प्रकर्षाने जाणवले... आजच्या तरुण पिढीकडे अधिकृत जन्मतारीख असली तरी जुन्या पिढीतील अनेकांना ती ठाऊकच नाही... अशाच एका कुटुंबात एका आईचा सुवर्ण महोत्सवी वाढदिवस मोठ्या उत्साहात साजरा करण्यात आला...
“आमची आई अशिक्षित आहे आणि तिला तिचा वाढदिवस आठवत नाही... म्हणून आम्ही – तीन मुली आणि एक मुलगा – आमच्या वयावरून तिचं वय साधारण ५० वर्षं आहे असं ठरवलं, आणि तिचा पन्नासावा वाढदिवस साजरा केला,” असे एका कुटुंबीयाने आनंदाने सांगितले...
दुसऱ्या एका घरातला एक मुलगा म्हणाला: “आम्हाला माहिती आहे की आई-वडिलांचे हे खरे वाढदिवस नाहीत... पण आम्ही त्यांच्या शाळेतील प्रवेशाच्या तारखेनुसार १ जूनला त्यांचा वाढदिवस साजरा करतो... हे आमच्या प्रेमाचे प्रतीक आहे...”
विशेष म्हणजे त्यांचे वडील सेवानिवृत्त सरकारी कर्मचारी असून त्यांची आई सरकारी शाळेतील शिक्षिका आहे आणि लवकरच निवृत्त होणार आहेत... ही तीच पिढी आहे जिने जन्मदाखल्याच्या अभावापासून अधिकृत नोंदींपर्यंतचा प्रवास पाहिला आहे...
या सगळ्या आठवणी आणि अनुभव एकत्र येत १ जून केवळ शैक्षणिक वर्षाची सुरुवात राहिली नाही, तर एक खास दिवस ठरला—भूतकाळाच्या आठवणी, प्रेमळ साजरे आणि कुटुंबातील नातेसंबंध यांचा... ही परंपरा आजही अनेक घरांमध्ये जपली जाते, आणि आपल्याला आठवण करून देते की – प्रेम आणि आठवणी या कधीच कागदोपत्री नसतात, त्या अंतःकरणाशी जुळलेल्या असतात...
